Nazewnictwo roślin…

Tworzenie nazw nowych odmian podlega regułom opisanym w dwóch kodeksach: Międzynarodowym Kodeksie Nomenklatury Botanicznej i Międzynarodowym Kodeksie Nomenklatury Roślin Uprawnych.

Zasadniczo nazwy roślin składają się z kilku części – nazwy rodzajowej, nazwy gatunku, kultywaru, czyli nazwy odmiany.

Nazwa rodzajowa
Pierwszy człon nazwy rośliny pisany jest kursywą i wielką literą, np. Berberis, Hydrangea, Prunus. Nazwy rodzajowe najczęściej mają starożytny źródłosłów i wywodzą się z greki lub łaciny. Nie podlegają odmianie, zawsze występują w tej samej formie, np. zawsze Berberis, a nigdy Berberisa.

Nazwa gatunku
Drugi człon nazwy jest pisany kursywą i małą literą, nawet jeśli wywodzi się od nazwiska, np. Berberis thunbergiiGatunek oznacza grupę roślin o wspólnych, charakterystycznych cechach, które są zachowywane przy rozmnażaniu generatywnym.

Kultywar – nazwa odmiany
Słowo kultywar wywodzi się z łaciny – cultus = uprawny, varietas = odmiana. Nazwa odmiany jest trzecią częścią nazwy rośliny. Jest pisana dużą literą i ujęta w pojedynczy cudzysłów, np. Hydrangea paniculata ‘Polar Bear’. W przypadku, gdy trudno jest określić przynależność gatunkową lub gdy roślina jest mieszańcem o nieznanym rodowodzie, nazwę kultywaru pisze się zaraz po nazwie rodzaju, np. Buddleja Dreaming Purple. Nazwa odmiany jest nierozerwalnie związana z daną rośliną.

Odmiany to rośliny wyhodowane przez człowieka lub powstałe w wyniku naturalnej mutacji, które wykazują cechy odmienne od pozostałych przedstwicieli gatunku. Mogą to być cechy widoczne, takie jak pokrój, kolor liści, barwa lub kształt kwiatów lub ukryte, np. smak owoców. Zazwyczaj rośliny zaliczane do poszczególnych kultywarów nie przekazują swoich wyjątkowych cech roślinom potomnym. Jedyną pewną metodą podtrzymania pożądanej cechy jest rozmnażanie wegetatywne.

 

Wyłączne prawo hodowcy do odmiany
Jeżeli roślina jest chroniona wyłącznym prawem hodowcy do odmiany, po nazwie odmiany stosowany jest skrót PBR od angielskiego „Plant Breeders’ Rights” – prawa hodowców roślin. Skrót jest pisany drukowanymi literami w indeksie górnym. W praktyce często stosuje się znak ®, czyli amerykański symbol zarejestrowanego znaku towarowego. Nie ma on jednak żadnej mocy prawnej i nie oznacza, że odmiana podlega ochronie gwarantowanej przez wyłączne prawo hodowców.

W Stanach Zjednoczonych rośliny można opatentować. W takim przypadku za nazwą odmiany wstawiany jest skrót PP, który oznacza „plant patent” lub „patent protected”.

 

Nazwy handlowe i marki
Poza nazwami odmian niekiedy stosuje się nazwy handlowe. Jeśli są one zgłoszone i zarejestrowane w krajowym lub międzynarodowym urzędzie patentowym, stają się znakiem towarowym (marką). Jeśl jednak nazwa nie została zgłoszona, ale jest powszechnie używana, wówczas jest znana jako nazwa handlowa. W przypadku określonych kolekcji (serii) roślin, warto zadbać o posiadanie marki, znaku towarowego. Ułatwia on ochronę prawną swojego dorobku, a także jego komercjalizację.

Nazwy handlowe pisane są dużymi lub małymi literami, bez cudzysłowów i bez dodatkowych symboli takich jak np. ®. Nazwy handlowe i marki są pisane w nawiasach po nazwie odmiany. Z handlowego punktu widzenia, lepiej jest pisać nazwę odmiany w nawiasie, po nazwie handlowej (marce).

Berberis thunbergii ‘Maja’PBR (Coral)     zgodnie z zasadami
Berberis thunbergii Coral (‘Maja’PBR)     komercyjnie

Menu